Amerika ontdekt zijn eigen fatbikeprobleem
The Guardian besteedde deze week uitgebreid aandacht aan de groeiende ophef rond snelle elektrische tweewielers in de Verenigde Staten. Vooral in Californië zijn krachtige e-bikes en zogenoemde e-moto’s populair onder jongeren. Sommige lijken nog op een fiets, andere eerder op een lichte crossmotor.
Amerikaanse media hebben groepen jonge gebruikers inmiddels omschreven als de ‘new Hells Angels’ en ‘motorized menaces’. Dat is stevig aangezet, maar achter de sensationele benamingen zit wel degelijk een serieus probleem.
Op federaal niveau ligt de Amerikaanse grens voor een low-speed electric bicycle op maximaal 750 watt. Afhankelijk van de lokale classificatie stopt de ondersteuning bij 20 of 28 mph, ongeveer 32 of 45 km/u.
De markt gaat echter veel verder. Er bestaan elektrische fietsen mét functionerende pedalen die duizenden watts leveren en snelheden bereiken die eerder bij een brom- of motorfiets passen.
Het Californische Hi Power Cycles is daarvan een extreem voorbeeld. De Titan kan volgens de fabrikant worden uitgevoerd met 3.000 watt vermogen en een topsnelheid van 40 mph, zo’n 64 km/u. De Revolution gaat zelfs tot 9.000 watt en heeft nog altijd pedalen. De overbrenging is volgens de fabrikant zelfs zo gekozen dat boven 50 mph, ruim 80 km/u, kan worden meegetrapt.
Dan wordt de vraag wat een e-bike eigenlijk is plotseling een stuk minder theoretisch.
Pedalen maken nog geen fiets
Daar komt bij dat het onderscheid voor consumenten niet altijd duidelijk is. The Guardian constateerde dat wie bij Amerikaanse webwinkels naar elektrische fietsen voor tieners zoekt, ook machines kan tegenkomen die niet aan de wettelijke eisen voor een e-bike voldoen.
En precies daar begint het probleem. De term e-bike klinkt als een fiets en suggereert daarmee dat rijbewijs, kenteken en verzekering niet nodig zijn. Technisch en juridisch kan de werkelijkheid totaal anders zijn.
Hoe ver dat kan gaan, blijkt uit een zaak in Orange County. Daar werd een vader vervolgd nadat zijn 12-jarige zoon met een aangepaste elektrische tweewieler betrokken raakte bij een ernstig ongeval. De machine kon volgens de aanklagers ongeveer 60 mph halen: bijna 100 km/u.
Orange County heeft inmiddels een speciale eenheid opgericht om overtredingen met illegale e-bikes en e-motorcycles aan te pakken. Daarbij kunnen ook ouders worden vervolgd die bewust toestaan dat hun kinderen met illegale machines rijden.
Ook New York grijpt in. Begin augustus stuurde het stadsbestuur sommatiebrieven naar 42 verkopers die volgens de autoriteiten illegale elektrische tweewielers aanboden.
Klinkt bekend?
En precies daar wordt het Amerikaanse verhaal voor Nederland interessant. Want hier kennen we inmiddels twee varianten van vrijwel hetzelfde probleem: de opgevoerde fatbike en de illegale e-step.
Een legale fatbike is juridisch gewoon een elektrische fiets. De motor mag maximaal 250 watt continu nominaal vermogen leveren, de ondersteuning moet stoppen bij 25 km/u en de bestuurder moet trappen om ondersteuning te krijgen.
Wordt zo’n fatbike opgevoerd of voorzien van een gashendel waarmee zonder trappen harder kan worden gereden dan toegestaan, dan voldoet hij niet meer aan de eisen voor een elektrische fiets. Afhankelijk van de techniek kan hij dan in een andere voertuigcategorie vallen en is toelating vereist.
Met e-steps zien we hetzelfde verschijnsel. Motorfreaks schreef daar onlangs al over. Sinds de invoering van de kentekenplicht voor bijzondere bromfietsen bleken in maart slechts 456 legale e-steps geregistreerd, terwijl het Nederlandse straatbeeld een heel andere indruk geeft.
De verklaring is simpel: veel elektrische steps die te koop worden aangeboden zijn helemaal niet goedgekeurd voor gebruik op de openbare weg.
Elektrisch lijkt onschuldiger
Daarmee hebben de Amerikaanse e-moto, onze opgevoerde fatbike en de illegale e-step meer met elkaar gemeen dan op het eerste gezicht lijkt.
Elektrische aandrijving heeft de traditionele grens tussen fiets en motorvoertuig voor consumenten vertroebeld. Een kleine verbrandingsmotor op een step of fiets maakt voor vrijwel iedereen onmiddellijk duidelijk dat we met een motorvoertuig te maken hebben. Bij elektrische aandrijving lijkt die vanzelfsprekendheid te verdwijnen.
Tegelijkertijd moeten legale voertuigen niet over dezelfde kam worden geschoren. Een fatbike die aan alle eisen voldoet, is juridisch niet anders dan iedere andere e-bike. Het probleem zit niet in de dikke banden. Evenmin is iedere krachtige elektrische tweewieler illegaal; op eigen terrein kunnen heel andere regels gelden.
Het gaat mis wanneer voertuigen op de openbare weg als fiets worden gebruikt, terwijl hun prestaties en juridische status iets anders zeggen.
Wanneer wordt een fiets een motorfiets?
Amerika loopt daar nu in extreme vorm tegenaan. Nederland kent met de fatbike en e-step zijn eigen varianten.
Misschien richten we ons daarom te veel op namen als fatbike, e-bike, e-moto en e-step. Uiteindelijk zijn vermogen, snelheid, constructie en toelating veel belangrijker dan het etiket dat een fabrikant, webshop of gebruiker erop plakt.
Want een elektrische tweewieler met duizenden watts vermogen en motorfietsprestaties wordt niet automatisch een fiets omdat er trappers aan zitten.
En daarmee blijft uiteindelijk één simpele vraag over: wanneer moeten we stoppen iets een e-bike te noemen en het behandelen als wat het werkelijk is: een brommer of motorfiets?
